Sprinkler Ana Drenaj ve Akış Testi Adım Adım
Sprinkler Ana Drenaj ve Akış Testi Adım Adım
Bir sprinkler sisteminin çalıştığını gösteren tek şey testtir. Borular yıllarca kullanılmadan bekler; vanalar yanlışlıkla kapatılabilir, borular içten paslanabilir, su kaynağı zayıflayabilir. Ana drenaj testi ve akış testi, bu sorunların yangın çıkmadan önce ortaya çıkmasını sağlar.
Bu yazıda sprinkler sistemlerinde yapılan temel testleri, ana drenaj testinin adım adım nasıl yapıldığını, sonuçların nasıl yorumlandığını ve test periyotlarını anlatıyoruz.
Hangi testler yapılır?
| Test | Ne kontrol eder | Nerede yapılır |
|---|---|---|
| Ana drenaj testi | Su kaynağının ve ana besleme hattının sağlıklı olup olmadığı, vanaların açık olduğu | Alarm vanası ya da kontrol vanası istasyonundaki ana drenaj vanası |
| Akış (inspektör) testi | Bir sprinkler başlığı açıldığında akış anahtarının ve alarmın çalıştığı | Sistemin en uzak noktasındaki test ve drenaj vanası |
| Alarm vanası testi | Alarm vanasının, su motorlu gongun ve basınç anahtarının çalıştığı | Alarm vanası istasyonu |
| Yangın pompası testi | Pompanın otomatik devreye girmesi ve tasarım debisini sağlaması | Pompa odası |
Ana drenaj testi nasıl yapılır?
Ana drenaj testi, su kaynağının "nabzını" ölçen testtir. Her testte aynı koşullarda ölçülen basınç değerleri önceki testlerle karşılaştırılır.
- Bilgilendirme yapılır. Yangın alarm izleme merkezi, itfaiye bağlantısı varsa ilgili birim ve tesis personeli test hakkında bilgilendirilir.
- Drenajın gideceği yer kontrol edilir. Ana drenaj borusunun dışarıya ya da yeterli kapasitede bir gidere açıldığı doğrulanır.
- Statik basınç kaydedilir. Drenaj vanası kapalıyken besleme tarafındaki manometreden basınç okunur.
- Drenaj vanası tam açılır. Su tam akışla boşaltılır.
- Kalıntı (akış) basıncı kaydedilir. Basınç düşüp sabitlendiğinde manometredeki değer okunur.
- Vana yavaşça kapatılır. Ani kapatma koç darbesine yol açabilir.
- Basıncın toparlanma süresi gözlenir. Basıncın tekrar statik değere dönme hızı not edilir.
- Sonuçlar kayda geçirilir. Tarih, statik basınç, kalıntı basınç ve gözlemler test formuna yazılır.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Ana drenaj testinin değeri karşılaştırmadadır. Tek bir ölçüm tek başına bir şey söylemez; önceki testlerle kıyaslandığında anlam kazanır.
| Bulgu | Olası neden | Yapılacak iş |
|---|---|---|
| Kalıntı basınç önceki testlere göre belirgin düşmüş | Kısmen kapalı vana, boru içinde tıkanma, su kaynağında zayıflama | Vanalar kontrol edilir, gerekirse boru içi inceleme yapılır |
| Statik basınç düşmüş | Şebeke basıncında düşüş, depo seviyesi, pompa ayarı | Su kaynağı ve pompa set değerleri kontrol edilir |
| Basınç çok yavaş toparlanıyor | Besleme hattında kısıtlama | Hat ve vanalar incelenir |
| Su bulanık, paslı ya da tortulu geliyor | Boru içi korozyon ve birikinti | Boru içi değerlendirme ve yıkama planlanır |
NFPA 25'e göre tam akıştaki basınçta önceki testlere göre %10'dan fazla düşüş varsa nedeni araştırılmalıdır.
Akış (inspektör) testi nasıl yapılır?
Akış testi, bir sprinkler başlığının açılmasını simüle eder:
- Sistemin en uzak noktasındaki test ve drenaj vanası açılır. Vananın çıkışı tek bir sprinkler başlığının debisine eşdeğer orifise sahiptir.
- Akış anahtarının alarm verdiği süre ölçülür.
- Yangın alarm panelinde doğru bölgenin alarm verdiği, sirenlerin çaldığı ve izleme merkezine sinyal gittiği kontrol edilir.
- Vana kapatılır, alarm sıfırlanır ve sonuç kaydedilir.
Akış anahtarının, akış başladıktan sonra makul bir gecikmeyle (üreticinin ve standardın verdiği süre içinde) alarm vermesi beklenir.
Test periyotları
| Kontrol | NFPA 25'e göre tipik periyot |
|---|---|
| Kontrol vanalarının konumu (mühürlü vanalar) | Haftalık |
| Kontrol vanalarının konumu (kilitli ya da izlenen vanalar) | Aylık |
| Manometrelerin kontrolü (ıslak boru sistemi) | Aylık |
| Akış alarm cihazlarının testi | Mekanik cihazlarda 3 ayda bir, basınç anahtarı ve kanatlı akış anahtarında 6 ayda bir |
| Ana drenaj testi | Yıllık (bazı besleme düzenlerinde 3 ayda bir) |
| Sprinkler başlıklarının görsel kontrolü | Yıllık |
| Manometrelerin kalibrasyonu ya da değişimi | 5 yılda bir |
| Boru içi değerlendirme | 5 yılda bir |
| Hızlı tepkili sprinkler numune testi | Kurulumdan 20 yıl sonra, ardından 10 yılda bir |
TS EN 12845'e göre kurulan sistemlerde de haftalık, 3 aylık, 6 aylık, yıllık, 3 yıllık ve 10 yıllık kontroller tanımlanmıştır. Haftalık kontroller arasında su seviyeleri, basınçlar, alarm vanası testi ve pompa otomatik çalışma testi yer alır.
En sık karşılaşılan sorunlar
- Kapalı unutulmuş vanalar. Tadilat sonrası kapatılıp açılmayan bölge vanaları, en tehlikeli ve en sık rastlanan sorundur.
- Boyanmış sprinkler başlıkları. Boya ısıl elemanın tepkisini geciktirir; boyanan başlık değiştirilir.
- Engellenmiş başlıklar. Raf, depolama ya da asma tavan değişiklikleri suyun dağılımını engeller.
- Donma. Isıtılmayan alanlarda ıslak borulu sistem donar ve boruyu patlatır.
- Çalışmayan pompa. Pompa testleri aksatıldığında sorun ancak yangında ortaya çıkar.
İlgili yazılar
- Yangın pompası seçimi
- NFPA 13 ve TS EN 12845 karşılaştırması
- ESFR sprinkler nedir?
- Yangın sistemleri bakım periyotları
- Yangın sistemi bakım sözleşmesi
Universal Grup ile sprinkler testleri
Universal Grup olarak sprinkler sistemleri ve yangın pompalarında NFPA 25 ve TS EN 12845'e göre periyodik test ve bakım yapıyoruz. Ana drenaj, akış, alarm vanası ve pompa performans testlerini kayıt altına alıyor, sonuçları önceki testlerle karşılaştıran raporlar hazırlıyoruz.
Bakım sözleşmesi ve test planı için info@unvgrp.com.tr adresine yazabilir ya da +90 546 875 49 65 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ana drenaj testi sırasında sistem devre dışı kalır mı?
Hayır. Test kısa sürer ve sistem test sırasında da su verebilir durumdadır. Yine de izleme merkezi bilgilendirilir.
Sprinkler başlıkları ne zaman değiştirilir?
Hasarlı, boyanmış, paslanmış ya da sızdıran başlıklar hemen değiştirilir. Ayrıca standartta tanımlı yaşlarda numune testi yapılır ve sonuca göre karar verilir.
Testi kim yapmalı?
Sprinkler sistemleri ve yangın pompası konusunda yetkin, deneyimli bir teknik ekip tarafından yapılmalı ve sonuçlar kayıt altına alınmalıdır.
Ana drenaj testi ne sıklıkla yapılmalı?
NFPA 25'e göre genellikle yılda bir; bazı besleme düzenlerinde 3 ayda bir. TS EN 12845'e göre kurulan sistemlerde alarm vanası ve drenaj kontrolleri haftalık kontrollerin parçasıdır.
