Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri
Novec 1230 (FK-5-1-12) Gazlı Söndürme Sistemi: Özellikleri, Kullanım Alanları ve Bakımı
Novec 1230, kimyasal adı FK-5-1-12 olan temiz gaz söndürücünün en bilinen ticari adıdır. Elektriği iletmez, kalıntı bırakmaz ve atmosferde yalnızca birkaç gün kalır. Küresel ısınma potansiyeli yaklaşık 1'dir; bu yüzden çevresel açıdan en düşük etkili temiz gaz seçeneklerinden biri olarak kabul edilir.
Bu yazıda Novec 1230'un nasıl söndürdüğünü, hangi mahallerde kullanıldığını, FM-200'den farkını, üretici değişikliğinin ne anlama geldiğini ve bakımını anlatıyoruz.
Novec 1230 nasıl söndürür?
FK-5-1-12 oda sıcaklığında sıvıdır; kaynama noktası yaklaşık 49 °C'dir. Silindirde sıvı olarak depolanır ve kuru azotla basınçlandırılır. Nozuldan çıktığı anda buharlaşır ve gaz olarak mahale dağılır.
Söndürme etkisinin büyük bölümü ısı çekme ile gerçekleşir. Gaz, alev bölgesindeki ısıyı hızla soğurur ve yanmanın devam etmesi için gereken sıcaklığı ortadan kaldırır. Novec 1230 oksijeni düşürerek söndürmez; tasarım konsantrasyonu hacmen yaklaşık %4,2–6 aralığındadır ve oksijen seviyesi güvenli sınırlarda kalır.
Neden tercih edilir?
- Kalıntı bırakmaz. Boşalmadan sonra temizlik gerekmez, ekipman yangının sebebi giderildikten sonra yeniden devreye alınabilir.
- Elektriği iletmez. Enerjili ekipmanda güvenle kullanılır.
- Geniş güvenlik marjı. NOAEL değeri %10'dur; tipik tasarım konsantrasyonu bu değerin oldukça altındadır. İnsanlı mahallerde kullanım standartlara uygundur.
- Çevresel etkisi düşüktür. Ozon tabakasına zarar potansiyeli 0, küresel ısınma potansiyeli yaklaşık 1, atmosferde kalma süresi yaklaşık 5 gündür.
- Hızlı boşalma. NFPA 2001 ve TS ISO 14520'ye göre gaz en fazla 10 saniyede mahale dağılır.
Novec 1230 nerelerde kullanılır?
| Sektör | Tipik mahaller |
|---|---|
| Bilişim | Veri merkezleri, sunucu ve sistem odaları, bilgi işlem merkezleri |
| Enerji | Elektrik pano odaları, UPS odaları, kontrol odaları, jeneratör bölmeleri |
| Telekomünikasyon | Santral odaları, baz istasyonu kabinleri |
| Bankacılık | Kasa daireleri, ATM odaları, banka veri merkezleri |
| Kültür | Arşivler, müzeler, kütüphane depoları |
| Sağlık | Tıbbi görüntüleme odaları, laboratuvarlar |
| Denizcilik | Makine daireleri, elektrik ve kontrol odaları |
Novec 1230 ve FM-200 karşılaştırması
| Özellik | Novec 1230 (FK-5-1-12) | FM-200 (HFC-227ea) |
|---|---|---|
| Depolama hâli | Sıvı (oda sıcaklığında) | Sıvılaştırılmış gaz |
| Tipik tasarım konsantrasyonu | %4,2–6 | %7–9 |
| NOAEL | %10 | %9 |
| Küresel ısınma potansiyeli (GWP) | Yaklaşık 1 | Yaklaşık 3.200–3.350 |
| Atmosferde kalma süresi | Yaklaşık 5 gün | Onlarca yıl |
| İlk yatırım | Genellikle daha yüksek | Genellikle daha düşük |
| Standart | NFPA 2001, TS ISO 14520 | NFPA 2001, TS ISO 14520 |
Sürdürülebilirlik hedefi olan işletmeler ve F-gaz düzenlemelerinden etkilenmek istemeyen projeler için Novec 1230 öne çıkar. Bütçenin belirleyici olduğu projelerde FM-200 tercih edilebilir. Ayrıntılar için FM-200 gazlı söndürme sistemi yazımıza bakabilirsiniz.
"Novec 1230 üretimi durdu" ne anlama geliyor?
"Novec 1230" bir marka adıdır; söndürücü maddenin kendisi FK-5-1-12'dir. Markanın üreticisi bu üründen çekilme kararını açıklamıştır, ancak FK-5-1-12 başka üreticiler tarafından kendi markalarıyla üretilmeye devam etmektedir.
Bu durumun pratik sonuçları şunlardır:
- Yeni projelerde şartnameye marka adı yerine ajan kodu (FK-5-1-12) yazılmalıdır.
- Mevcut sistemler için dolum ve yedek parça tedarikinin nasıl sağlanacağı tedarikçiye sorulmalıdır.
- Farklı üreticinin FK-5-1-12'si kullanılacaksa sistemin listelendiği ürün belgeleriyle uyumluluğu kontrol edilmelidir.
Bakım periyotları
| Periyot | Yapılan iş |
|---|---|
| Aylık (işletme tarafından) | Manometre, panel durumu ve nozul önünün açık olduğunun görsel kontrolü |
| 6 ayda bir | Silindir tartımı ve basınç kontrolü; net miktarda %5'ten fazla kayıp varsa yeniden dolum |
| Yıllık | Dedektör testleri, çapraz bölge mantığı, tahliye süresi, acil durdurma ve manuel boşaltma, damper ve klima kesme senaryoları |
| Yıllık ya da mahalde değişiklik olduğunda | Oda sızdırmazlık testi (door fan) |
| 10 yılda bir | Silindirlerin hidrostatik testi |
İlgili yazılar
- Ankara'da FM-200 ve Novec 1230 gazlı söndürme
- Veri merkezlerinde gazlı ve aerosol söndürme
- Aerosol yangın söndürme sistemi nedir?
Universal Grup ile Novec 1230
Universal Grup olarak FK-5-1-12 sistemlerinin projelendirmesini, kurulumunu, dolumunu ve periyodik bakımını yapıyoruz. Mevcut sisteminizin dolum sürekliliğini değerlendiriyor, yeni projelerde FK-5-1-12, FM-200 ve aerosol seçeneklerini karşılaştırmalı olarak sunuyoruz.
Keşif ve bakım sözleşmesi için info@unvgrp.com.tr adresine yazabilir ya da +90 546 875 49 65 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Novec 1230 insanlara zararlı mı?
NOAEL değeri %10'dur ve tipik tasarım konsantrasyonu bunun oldukça altındadır. İnsanlı mahallerde kullanım standartlara uygundur; yine de boşalma sırasında mahal tahliye edilmelidir.
Novec 1230 sıvı olduğu için ekipmanı ıslatır mı?
Hayır. Nozuldan çıktığı anda buharlaşır ve gaz olarak dağılır; ekipmanı ıslatmaz, kalıntı bırakmaz.
Mevcut Novec 1230 sistemim ne olacak?
Sisteminiz kullanılmaya devam edebilir. Dolum ve yedek parça için FK-5-1-12 tedarik eden üreticilerle uyumluluğu tedarikçinize sorun.
Novec 1230 FM-200'den daha mı pahalı?
İlk yatırım genellikle daha yüksektir. Ancak F-gaz düzenlemelerinden etkilenmemesi uzun vadede avantaj sağlayabilir.
